Luisteren en Lef

FullSizeRender

De dag die ik begin met een Dialoogtraining voor managers in de zorg, sluit Lodewijk Asscher af met een toespraak over populisme: “Het lijkt wel of we alleen nog maar tegen elkaar schreeuwen en niet meer naar elkaar luisteren.”We leven in een tijd waarin de kloof tussen ons verlangen naar begrip en wellevendheid en de polariserende realiteit onoverbrugbaar lijkt.
Het is dezelfde kloof als die tussen de ‘grace’ van de Obama’s en de ‘alternative facts’ van Trump in de VS. Een schets van de twee uitersten in een notendop.

Hoe vaak wordt er niet geroepen om een dialoog? Om de uiteenlopende meningen te overbruggen, zoals bijvoorbeeld bij de rellen over de vluchtelingen opvang. Maar zien we niet hoe slecht we daarin zijn? Professor Noëlle Aarts toon dat aan in haar oratie The Art of Dialogue. “We laten belangrijke beslissingen van een gesprek afhangen, maar we zijn niet goed in te voeren van een ‘goed gesprek’. We stapelen argumenten op en maken er een wedstrijd van, een debat.” Dat is precies niet wat nodig is als je meer begrip en toenadering als doel hebt. “Mensen kennen de argumenten van elkaar vaak al lang”, is Aarts haar conclusie. Begrip, verbinding of ‘bridging’ zoals Aarts zegt, kweek je blijkbaar niet met argumenten.

De managers in de zorg volgen de Dialoogtraining omdat zij verantwoordelijk zijn voor de ‘verbinding’ met diegenen voor wie zij zorg dragen. Is die verbinding er niet, is er geen vertrouwen, dan wordt de zorg bemoeilijkt, zo niet onmogelijk. Het getuigt van veel moed dat zij deze verantwoordelijkheid erkennen en daar ook nog voor in training gaan. Ik zou bijna willen zeggen, dat moeten meer mensen doen! (Maar dan ben ik net een werknemer van de firma WC-eend, die het gebruik van WC-eend aanbeveelt.)

“Verbinding gaat voor inhoud” was het thema van de training gisteren. En inderdaad , onze ratio met al zijn argumenten en standpunten, brengt deze managers niet altijd dichterbij hun doelgroep of collega, concludeerden ze. Wat helpt dan wel? Samen gingen we op zoek. Aan de hand van inzichten uit de praktijk en uit de wetenschap gingen we experimenteren met een acteur. En zo ontdekten we verbindende kracht van luisteren, van stilte, van openheid en ruimte en van de oprechte nieuwsgierigheid naar wat die ander beweegt.

Is dit verrassend? Welnee. Diep van binnen weten we best dat het zo werkt. Niet alleen Asscher maar wij allemaal. Hoe komt het dan dat we daar niet naar handelen? “Pffff hier heb je lef voor nodig!!!” verzuchtten de managers in de training gisteren. De spijker op zijn kop. Voor even niets doen, je oren en je hart openstellen is heel veel lef nodig. Gek genoeg.

Luisteren vraagt meer lef dan we soms hebben

23-01-2017